Viðburðir Hvalavina
Við höfum staðið að ýmsum viðburðum síðan 2023 til að vekja almenning til vitunda um hvali og mikilvægi þeirra í hafinu. Við vinnum með alþjóðlegum samtökum og höfum fengið ýmis haf-og hvala sérfræðinga til að tala fyrir verndun hvala við Íslandsstrendur.
Fullt hús á málþingi um mikilvægi hvala í vistkerfi sjávar
Fullur salur var á málþinginu Mikilvægi hvala í vistkerfi sjávar, sem Loftskeytastöðin, Sjálfbærnistofnun Háskóla Íslands og Hvalavinir – vernd hafsins stóðu fyrir í Veröld – húsi Vigdísar þann 23. september.
Markmið málþingsins var að beina sjónum að hlutverki hvala í vistkerfi sjávar og þeirri þekkingu sem hefur orðið til á undanförnum árum um áhrif þeirra á líffræðilega fjölbreytni, hringrás næringarefna, frumframleiðni og kolefnishringrás hafsins. Jafnframt var fjallað um ferðir hvala um heimshöfin, dýravelferð og siðferðilegar spurningar tengdar hvalveiðum.
Joe Roman, sjávarlíffræðingur og Fulbright-styrkþegi við Háskóla Íslands, fjallaði um hvali sem vistkerfisverkfræðinga hafsins. Hann sýndi hvernig áhrif hvala ná langt út fyrir hlutverk þeirra sem afræningja. Hvalir flytja og endurvinna næringarefni, hafa áhrif á framleiðni og líffræðilega fjölbreytni og skapa sérstök vistkerfi þegar hræ þeirra sökkva til sjávarbotns.
Sara M. Maxwell, prófessor í vistfræði við Háskóla Íslands, fjallaði um ferðir hvala um heimshöfin og hvernig gervihnattamerkingar hafa aukið þekkingu okkar á ferðum þeirra. Slíkar rannsóknir sýna jafnframt hversu lítið hvalir lúta landamærum og hversu mikilvægt alþjóðlegt samstarf er fyrir vernd þeirra.
Guðjón Már Sigurðsson, sjávarlíffræðingur hjá Hafrannsóknastofnun, kynnti nýjar rannsóknir á áhrifum úrgangs skíðishvala á frumframleiðni. Þar var fjallað um hvernig hvalir skila næringarefnum aftur inn í yfirborðslög sjávar og geta þannig stuðlað að vexti svifþörunga og framleiðni vistkerfisins.
Henry Alexander Henryson heimspekingur nálgaðist málefnið frá öðru sjónarhorni í erindinu Sérstaða hvalveiða. Hann tók til skoðunar þá hugmynd að hvalveiðar séu í grundvallaratriðum sambærilegar við veiðar á öðrum spendýrum og ræddi hvort og þá hvað geri hvalveiðar sérstakar frá siðferðilegu sjónarhorni.
Að lokum fjallaði myndlistarkonan Inga Lísa Middleton um samspil lista og vísinda og vísindalegan bakgrunn sýningar sinnar Hafið á öld mannsins. Þar mætast stærstu og smæstu lífverur hafsins – hvalir og svifþörungar – og flókin tengsl þeirra eru gerð sýnileg með myndlist.
Að erindunum loknum fóru fram pallborðsumræður undir stjórn Katrínar Oddsdóttur þar sem gestir fengu tækifæri til að beina spurningum til fyrirlesara.
Fjölmenni og líflegar umræður endurspegluðu vel þann mikla áhuga sem er á auknum skilningi á hlutverki hvala í heilbrigði og virkni vistkerfa sjávar.
Að málþinginu loknu var sýning Ingu Lísu Middleton, Hafið á öld mannsins, opnuð í Loftskeytastöðinni. Í handprentuðum blámyndum teflir hún saman hvölum og svifþörungum og beinir sjónum meðal annars að næringarefnahringrás, kolefnisbindingu og áhrifum plastmengunar á hafið.
Hvalavinir – vernd hafsins þakka öllum sem komu, fyrirlesurum, samstarfsaðilum og þeim sem tóku þátt í umræðunum. Fullt hús á málþinginu undirstrikar áhugann á að horfa á hvali ekki aðeins sem einstakar tegundir sem ber að vernda, heldur sem virka þátttakendur í vistkerfi hafsins.
Skipuleggjendur málþingsins voru þær Valgerður (Vala) Árnadóttir formaður Hvalavina, Inga Lísa Middleton myndlistarkona og María Theódóra Ólafsdóttir forstöðukona Loftskeytastöðvarinnar.
Við þökkum Heru Hilmars fyrir að leiða saman Hvalavini og Ingu Lísu Middleton svo úr varð dýrmætt samstarf.
Ocean frumsýning
Nowlan, leikstjóri myndarinnar, var viðstaddur sýninguna og hélt erindi um mikilvæg skilaboð hennar fyrir sýningu. Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, ávarpaði salinn eftir sýninguna, og ítrekaði mikilvægi umhverfisverndar á landi og í hafinu.
Unnið í samstarfi með Náttúruverndarsamtökum Íslands, Landvernd, Icelandic Wildlife Fund, NASF og Ungir umhverfisverndarsinnar og Last Whaling Station
Ljósmyndir: Karim Iliya
Við komum að skipulagningu hátíðarsýningu kvikmyndarinnar Ocean með David Attenborough.
Jasper Smith, framleiðandi, Halla Tómasdóttir, forseti Íslands, Toby Nowlan, leikstjóri og Björn Skúlason, eiginmaður forseta og Inga Þórðardóttir
Forseti Íslands ávarpar salinn að lok sýningu og þakkaði aðstandendum fyrir stórkostlegt verk.
HVALIR KVALIR
Við tókum saman höndum og efndum til mótmælagöngu og tónlistarveislu með Björk
List, gjörningar og hafvernd á Íslandi
Gangan hófst við Reykjavíkurhöfn, þar sem hvalveiðibátar Hvals hf. eru staðsettir, og lauk á Hjartatorgi. Þar fóru fram ræðuhöld, tónlistaratriði og listrænir gjörningar. Einnig var settur upp táknrænn rauður dregill þar sem almenningur gat skrifað skilaboð til ráðherra og tekið þátt í sameiginlegri ákallinu um breytingar.
Anahita Sahar Babaei var listrænn stjórnandi viðburðarins og mótaði listræna sýn hans og sjónræna frásögn. Einn af lykilgjörningum viðburðarins fólst í því að bera 146 rauðar rósir, til minningar um þá 146 hvali sem voru veiddir á vertíðinni á undan. Gangan náði hápunkti í lifandi gjörningi Anahitu Sahar Babaei og Marko Svart, þar sem gjörningalist og hafvernd sameinuðust í sameiginlegri minningarathöfn.
Viðburðurinn bauð einnig upp á plötusnúðasett með Björk. Rauði dregillinn varð að gagnvirku almannarými þar sem þátttakendur gátu skrifað skilaboð til ráðherra og umbreytt persónulegum áhyggjum sínum í sameiginlega tjáningu og ákall um breytingar.
Hinn áberandi sjónræni áróðursplakati viðburðarins var hannaður af Styngva, listaktivistanum sem skapaði sjónræna ímynd hans.
Með gjörningalist, tónlist, sjónrænni miðlun og virkri þátttöku almennings sýndi viðburðurinn hvernig listræn sköpun getur mótað vistfræðilega frásögn, aukið þátttöku almennings í hafvernd og vakið athygli á framtíð hvala og lífríkis hafsins í íslenskri menningarumræðu.
Hvala Gala | Reykjavík | Art, Film & Ocean Advocacy
Hvalirnir fengu að lifa og við fögnuðum því með list, tónlist og samstöðu í Hvalasafninu í Reykjavík
Svandís Svavarsdóttir, þáverandi matvælaráðherra, stöðvaði hvalveiðar árið 2023, á grundvelli skýrslu fagráðs um velferð dýra.
Hvala Gala var einstök menningarhátíð tileinkuð hvölum, hafvernd og verndun sjávarlífs, haldin í Hvalasafninu á Granda föstudaginn 18. ágúst. Með myndlist, kvikmyndasýningum, lifandi tónlist, dansi og gjörningum sameinaði hátíðin íslenskt menningarlíf og baráttuna fyrir framtíð hvalanna við Íslandsstrendur.
Hátíðin var haldin í samstarfi Hvalavina (Hvalavinir), íslenskra umhverfisverndarsamtaka og Hvalasafnsins í Reykjavík. Markmiðið var að fagna þeim hvölum sem fengu að lifa af hvalveiðitímabilið og vekja athygli á mikilvægi þess að vernda hvali og vistkerfi hafsins til framtíðar.
Hvala Gala bauð gestum inn í einstakan töfraheim Hvalasafnsins, þar sem hvalalíkön í fullri stærð mynduðu umgjörð um kvöld tileinkað listsköpun, menningu og hafvernd. Jafnframt var kallað eftir varanlegu banni við hvalveiðum við Íslandsstrendur.
Listræn stjórnun og samstarf
Hátíðin varð að veruleika með samstilltu framlagi fjölbreytts hóps fólks sem vann bæði á sviðinu og á bak við tjöldin:
Anahita Sahar Babaei – listrænn stjórnandi og skipuleggjandi
Valgerður Árnadóttir – samskiptastjóri
Hera Hilmarsdóttir – ábyrgð á kvikmyndasýningum
Marko Svart – sviðsstjóri
Jóhanna Maggý Hauksdóttir – framleiðandi
Fjölmargir aðrir lögðu einnig sitt af mörkum við undirbúning og framkvæmd hátíðarinnar.
Kvikmyndir um hvali og hafið
Kvikmyndadagskrá hátíðarinnar beindi sjónum að hvölum, lífríki hafsins og tengslum mannsins við náttúruna. Með heimildarmyndum og stuttmyndum fengu gestir tækifæri til að kynnast ólíkum sjónarhornum á hvali og mikilvægi þess að vernda þá.
Á dagskránni voru:
Patrick and the Whale – eftir Mark Fletcher
The Witness Is a Whale – eftir Nick og Cheryl Dean
George and the Whales – eftir Nessim Stevenson og Karim Iliya
Stuttmyndir eftir Anahitu Sahar Babaei og Mcah Garen
Myndlist og skapandi tjáning
Myndlistarsýningin sameinaði listamenn með ólíkan bakgrunn og listræna nálgun í sameiginlegri dagskrá helgaðri hvölum, náttúru og hafvernd.
Eftirtaldir listamenn tóku þátt:
Arnór Kári, Breki Bjöss, Hrund Atladóttir, Hugleikur Dagsson, Ísadóra Bjarkardóttir, James Merry, Jón Sölvi Walderhaug, Leah Wood, Marko Svart, Masahiro Lamarsh, Peggy Oki, Rán Flygenring, Shu Yi, Styngvi og Þrándur Þórarinsson.
Tónlist, dans og hátíðarstemning
Hvala Gala sameinaði tónlistarfólk og sviðslistafólk í fjölbreyttri dagskrá sem stóð fram eftir kvöldi og fram á nótt. Hugleikur Dagsson og Sandra Barilli kynntu dagskrá kvöldsins.
Tónlistardagskrá:
20:00 – DJ Ario Farman
20:45 – Ragnheiður Gröndal
21:30 – Ólöf Arnalds
22:15 – Högni og Sigríður Thorlacius
22:45 – GDRN
23:15 – Gugusar
23:45 – Inspector Spacetime
00:15 – FM Belfast DJ-sett
Hátíð fyrir hvalina og framtíð hafsins
Hvala Gala sýndi hvernig list, kvikmyndagerð og tónlist geta skapað vettvang fyrir samtal um verndun hvala og framtíð hafsins. Með því að sameina menningarviðburð og hafvernd var gestum boðið að fagna lífi hvalanna og taka þátt í umræðu um verndun sjávarlífs við Ísland.
Aðgangur var ókeypis og gestum hleypt inn á meðan húsrúm leyfði.
